‘Waar ik trots op ben, is dat er is gezegd: teken nu eens uit welke kant het op zou kúnnen gaan met Limburg en dan zet de politieke pet pas later op’, zegt gouverneur Roemer over de visie, die vier scenario’s telt.
‘In het Limburgse college heeft elke gedeputeerde van tijd tot tijd overduidelijk een eigen kleur - en dat is volkomen logisch. Maar er wordt tegelijk heel duidelijk gevoeld dat vooruitgang pas in beeld komt als je het samen doet, als je de ander probeert te begrijpen en dat we niet bezig moeten zijn met pleisters plakken voor de korte termijn.’
De visie die er nu ligt is een startpunt, zegt gedeputeerde Theuns. 'Het draagt de belofte met zich mee dat zij debatten, gesprekken en vergaderingen kan voeden op een manier die bestuurders, verkozenen, ambtenaren en andere betrokkenen verleidt om decennia vooruit te denken. Op deze manier kan er nog doeltreffender verantwoordelijkheid worden genomen voor het verzilveren van Limburgse kansen en uitdagingen.'
Omdat een horizon van 25 jaar onzekerheden kent, heeft de provincie scenario’s uitgewerkt voor de lange termijn. 'We beperken ons niet tot één werkelijkheid en één gewenst beeld van Limburg in 2050', zegt Theuns.
Vier scenario's
In Natuurlijk Limburg staat de kwaliteit van het landschap, de natuur en de gezondheid centraal. Ruimtelijke keuzes vallen hier vaker in het voordeel van groen en de leefomgeving, wat de ruimte voor economische ontwikkeling beperkt en de groei van bedrijvigheid afremt.
Limburg Europolis zet juist in op internationale economische ontwikkeling en verstedelijking. De provincie profileert zich in dit scenario sterker als een grensoverschrijdend knooppunt, maar die groei gaat gepaard met toenemende druk op de ruimte, de leefkwaliteit en de betaalbaarheid van wonen.
In Limburgse Gemeenschappen ligt de nadruk op lokale kracht en sociale samenhang. Voorzieningen blijven dichtbij en gemeenschappen krijgen meer zeggenschap, wat vraagt om een fijnmazige ruimtelijke inrichting en goede bereikbaarheid tussen dorpen en steden.
Digitaal en autonoom Limburg richt zich op de technologische ontwikkeling en de kenniseconomie. Digitalisering en innovatie sturen de ruimtelijke ontwikkeling, met een grotere vraag naar energie en infrastructuur en een ander gebruik van ruimte voor wonen en werken.
De grensligging, ons landschap en onze plek daarin en onze identiteit en cultuur maken Limburg tot wat het is
De scenario’s zijn een Limburgse vertaling van de nationale toekomstverkenningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB). In deze scenario’s wordt duidelijk gemaakt dat keuzes voor welvaart, welzijn en duurzaamheid elkaar raken. ‘Speciale aandacht gaat daarbij uit naar echte Limburgse scenario’s. Immers: de grensligging, ons landschap en onze plek daarin en onze identiteit en cultuur maken Limburg tot wat het is’, zegt gedeputeerde Theuns.
Beperkt grensoverstijgend
De nationale verkenningen kijken beperkt grensoverstijgend, zegt hij.' Omdat die grenzen in de context van Limburg beperkend werken, nemen we de grensoverstijgende context in de Limburgse scenarioverkenning juist expliciet mee.'
In het scenario Mondiaal Ondernemend wijkt de visie van Limburg af van het nationale scenario van PBL, die uitgaat van een grote concentratie in de grote steden in het westen, met een uitbreiding van de Randstad naar de Middenstad. 'We projecteren de centrale ideeën van Mondiaal Ondernemend op Limburg, en kijken meer naar grensoverstijgende samenwerking.'
Ook zoekt de provincie de randen van het speelveld op. 'We denken niet van nu naar 2050, maar juist vanuit 2050 terug naar nu. Daarom beperken we ons niet tot huidige normen, prognoses en regelgeving. Zo ontstaat er in de scenario’s een vrij speelveld waarin alternatieve opties en perspectieven de ruimte krijgen.'
‘De scenario’s zijn niet gemaakt om er één te kiezen, maar om lessen te trekken over hoe Limburg er in 2050 uit kan en moet zien’, benadrukt Theuns. ‘In de studie wordt dan ook toegelicht welke lessen er uit deze scenarioverkenning volgen en hoe deze de basis vormen van vijf thematische en samenhangende toekomstvisies en het overkoepelende Kompas Limburg 2050.’
Inspiratiebron
Roemer heeft de visie overhandigd aan SER-voorzitter Kim Putters. Die noemt het ‘een inspiratiebron voor ruimtelijke en maatschappelijke keuzes tot 2050’. ‘Wel benadruk ik al gelijk: het kan nooit allemaal tegelijk, het vraagt ook afwegingen tussen economie, leefomgeving, wonen en mobiliteit.’
Daarbij blijft het belangrijk om alle belanghebbenden goed te betrekken bij de lastige afwegingen die moeten worden gemaakt
‘Daarbij blijft het belangrijk om alle belanghebbenden goed te betrekken bij de lastige afwegingen die moeten worden gemaakt. Maatschappelijk draagvlak creëren voor de nodige veranderingen die volgen uit deze transities, evenals toereikend beleid en acties vanuit overheid, bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld, zijn daarbij cruciaal’, aldus Putters.
De Provinciale Staten zijn enerzijds positief over alle inzichten en data en de rijkheid van het stuk. Er zijn wel vragen over de sociale “zachte” en menselijke kant van hoe de samenleving er in 2050 uitziet.
Er is een voorstel gedaan voor een serie interventies, maar dit stuk heeft nog niet de status van een basis voor een uitvoeringsagenda. Eerst is een gesprek met de samenleving voorzien.
De provincie wil eerst de koers bepalen met buurlanden en buurregio’s. Daarna volgt pas de vraag welke ondersteuning vanuit het Rijk nodig is.
‘We moeten eerst zien hoe wij als regio met de buurlanden en buurregio’s verder willen met deze visie, voordat de vraag aan de orde komt wat we van Den Haag verwachten.’
