‘Zo’n kans doet zich maar één keer voor’, zegt wethouder Marcel Blind over de koppeling tussen woningbouw in Wijhe-Noord en de versterking van de IJsseldijk. Gemeente en waterschap onderzoeken hoe beide projecten in ruimte en tijd op elkaar kunnen aansluiten.
'Er zit goede klei in de grond van de woningbouwlocatie Wijhe-Noord. Klei die het waterschap mogelijk kan gebruiken voor de dijkversterking. Want waarom zou je de klei van ver weg halen als het hier voorhanden is? Omgekeerd kunnen wij het zand van de bestaande dijk goed gebruiken voor de woningbouwlocatie.'
Concreet liggen vier varianten op tafel. Klei uit het woongebied kan worden gebruikt voor de dijk. Zand uit de dijk kan helpen om de bouwlocatie voor te bereiden. Ook tijdelijke ruilgrond en een gronddepot zijn in beeld.
'Als wij die kansen samen met het waterschap kunnen verzilveren, kan dat voor de gemeente financieel voordeel opleveren voor de woningbouw in Wijhe-Noord. Dat geldt ook voor het waterschap en de dijkversterking', zegt Blind. 'Waar de klei precies zit en hoeveel, dat gaan we nader onderzoeken. Maar we hebben het wel over een gebied van zo’n 15 hectare waar mogelijk flink wat bruikbare klei in zit.'
De aanpak lijkt daarmee op de digitale marktplaats voor grond, waarin onder meer de gemeente Lelystad en de provincies Friesland en Gelderland samenwerken.
Slim ruimtegebruik
De uitruil van grond kan de uitvoering praktischer maken, zeggen de partijen. Een deel van Wijhe-Noord dat nog niet direct nodig is voor woningen, kan tijdelijk worden ingezet voor agrariërs die grond moeten afstaan voor de dijkversterking.
Daarmee ontstaat extra speelruimte in een project dat veel beslag legt op grond en bereikbaarheid. Ook kan lokaal gewonnen materiaal het aantal transportbewegingen beperken. Dat is relevant, omdat de dijkversterking langs Wijhe door een gebied loopt met woningen, bedrijven, wegen en natuurwaarden.
De koppeling past in het bredere programma IJsselwerken, dat de IJsseldijk tussen Zwolle en Olst versterkt. Het gaat om een traject van bijna 29 kilometer, waarvan het grootste deel niet aan de huidige veiligheidsnormen voldoet. De uitvoering staat gepland vanaf begin 2026.
Zware veiligheidsopgave
De dijkverzwaring is omvangrijk, omdat op veel plekken meerdere problemen tegelijk spelen. Langs het traject gaat het onder meer om onvoldoende sterke bekleding, piping, hoogtegebrek en instabiliteit van taluds.
Bij een dijkdoorbraak kan het water tussen Zwolle en Olst op sommige plekken meters hoog komen te staan. Grote delen van Salland en de regio Zwolle liggen in een gebied dat gevoelig is voor overstromingen vanuit de IJssel.
In Wijhe-Noord wordt gewerkt met een binnendijkse grondoplossing in combinatie met maatregelen tegen piping. Daarbij worden taluds versterkt en wordt de bekleding van de dijk waar nodig vervangen.
Waar mogelijk komt op de dijk een leeflaag die geschikt is voor dijkvegetatie. Op sommige plekken wordt het talud flauwer gemaakt of wordt een buitenberm aangelegd om de stabiliteit te verbeteren.
De uitvoering is complex, omdat infrastructuur en bebouwing dicht op de dijk liggen. Bij Wijhe loopt de provinciale weg N337 over de dijk, terwijl woningen, agrarische bedrijven en fietsroutes direct aan het tracé grenzen.
