Noordelijke Elfstedenvaarroute

Afdrukken
woensdag 06 juni 2012

Op de grens van land en water

Het project Noordelijke Elfstedenvaarroute laat goed zien hoe ingewikkeld Nederland soms is. Vijf gemeenten, een provincie, een waterschap en het rijk hebben er iets over te zeggen. Vele vergunningen, tientallen onderzoeken waren nodig En dan ontstaan er lastige vragen: kun je het werklui aandoen dat ze in ijskoud water de schroeven van de walbeschoeiing aan moeten draaien? Dankzij het projectbureau dat de coördinatierol op zich nam, loopt het project toch goed.

Sytse Kroes trekt een paar lijnen. ‘Kijk, dit was het vaarwater. Nu willen we het verbreden, dus komt er een paar meter bij’. Hij trekt nieuwe lijnen. ‘De verbreding, de aankoop van de gronden zijn geregeld in het bestemmingsplan. De aanleg van de kades, dammen en duikers en het gebruik van de kades zijn geregeld in het projectplan van het Waterschap.’

Sytse Kroes en Gerlof Koudenburg, beide ingehuurd voor het projectbureau Noordelijke Elfstedenvaarrroute, vertellen over een van de puzzels van hun project. Kroes: ‘We hebben overwogen er één plan van te maken, maar uiteindelijk hebben we het toch uit elkaar getrokken.’

Eén loket

De basis van zowel het bestemmingsplan voor de vijf betrokken gemeenten, als het projectplan van het waterschap, is geschreven op het projectbureau. Koudenburg: ‘Het waterschap had niet veel ervaring met het maken van een projectplan. De wijzigingen in de Waterwet, op basis waarvan zo’n projectplan moet worden geschreven, zijn vrij recent. Daarom is de voorzet door ons gedaan.’

Twee plannen dus waarop het project juridisch steunt, maar de betrokken grondeigenaren (zo’n 85!) kregen maar met één instantie, één loket als het ware, te maken. ‘Wij zijn met één verhaal naar de boer gegaan, zowel voor het verbreden als voor de werkzaamheden door waterschap’, legt Gerlof Koudenburg uit. Per grondeigenaar is er een overeenkomst gesloten over de grond, over het ophogen van de kades, over zaken als het gebruik van de kades. De onderhandelingen werden gevoerd door de Dienst Landelijk Gebied, omdat daar de meeste ervaring was met dergelijke projectmatige grondaankopen.

Breder en breder

Het bevaarbaar maken van 33 kilometer van de Elfstedenroute is een project dat in de loop van de tijd steeds veelomvattender werd. Het begon als het plan van twee wethouders om vaarrecreatie mogelijk te maken op de bestaande watergang. De provincie drong aan om de vaarweg naar een hoger niveau te tillen: categorie DM-klasse, voor motorboten. Dat betekende: verdiepen van het vaarwater tot 1,30 m, verbreden van de vaarweg, vernieuwen van vijftien bruggen en het bouwen van twee sluizen in de plaats van de bestaande stuwen. Dankzij de wensen van Wetterskip Fryslân kwamen er meer opvangcapaciteit, schoner water, natuurvriendelijke oevers. De natuurorganisaties wilden graag extra maatregelen voor vissen. Beide sluizen hebben bijvoorbeeld een ingenieuze vishevel gekregen. Ook kwam er een Natuur Plus-deelproject voor het gedeeltelijk uitbreiden en verbeteren van de kwaliteit van twee natuurgebiedjes langs de route en was er een deelproject RIA (regio in actie) waarin ondernemers in de regio ideeën bijeen brachten voor economische impulsen.

Vaart kreeg het project toen het Waddenfonds 11 miljoen euro beschikbaar stelde. Uiteindelijk werd het een project met een totale omvang van 28 miljoen euro.

Gemeente Leeuwarderadeel kreeg de trekkersrol. Zij zette het projectbureau op. ‘Door het gebiedsproces is het project steeds breder geworden’, meent Kroes. ‘Mijn voorgangster riep vaak: ik heb het probleem opgelost door het breder te maken. Daar door is het een heel integraal project geworden.’

Taai

Het projectbureau kreeg met een lange reeks wetten en regels te maken, op het gebied van natuur, water, planologie, archeologie, milieu. Veel onderzoek was er nodig, door diverse bureaus. De strategie van het projectbureau was de betrokken instanties steeds ‘zoveel mogelijk mee te nemen’. Koudenburg: ‘Als ze snappen wat onze bedoelingen zijn, dan loopt zo’n proces gemakkelijker.’


PDF van de route

‘Echt taai’ noemen Kroes en Koudenburg de regels voortkomend uit de Flora- en Faunawet. ‘Eigenlijk mochten we na 1 mei niets meer doen: niet baggeren geen damwanden slaan enzovoort’ vertelt Sytse Kroes. ‘Dan zit je echt te rekenen, van 1 mei tot half augustus mag je niet werken. In de winter kan het werk stil liggen vanwege de vorst. Welke periode is dan nog beschikbaar voor werk? Kan je het de werklui aandoen dat ze in ijskoud water de schroeven in de walbeschoeiing aan moeten draaien? Het lijkt wel of werknemers minder beschermd zijn dan dieren.’ Samen met het ecologisch adviesbureau hebben ze gezocht naar de beste werkvolgorde. ‘Dan stelden we vragen als: is het niet mogelijk in mei toch aan een kant aan de damwand te beginnen, bijvoorbeeld grondwerk te doen zonder dat dit de vissen te veel verstoort? Het blijft wel taai, hoor. Maar door ze mee te nemen in het probleem en samen te zoeken naar een oplossing, komen we er toch wel uit. Ze zien dat de natuur in dit project een belangrijke plaats heeft.’

Begrip

De voorgenomen hervormingen in het omgevingrecht worden door de mannen van het projectbureau wel gevolgd. Zou het hebben geholpen bij dit project?

Gerlof Koudenburg daarover: ‘De ideeën achter de nieuwe omgevingswet zijn in principe goed, maar in ons complexe project zou het geen soelaas bieden. Qua vergunningverlening zijn er vijf gemeenten aan zet. Daarom hebben wij er als projectbureau voor gekozen zelf de coördinerende rol in het voortraject op ons te nemen. En niet onbelangrijk, daardoor zijn er vele persoonlijke contacten ontstaan, waardoor er meer begrip is voor elkaar en problemen sneller worden opgelost.’

Karin Broer

De vaarroute moet beschikbaar zijn in het watersportseizoen in 2013


© ROM B.V.

ROmagazine - Noordelijke Elfstedenvaarroute. http://www.romagazine.nl
Template Joomla 1.7 by Wordpress themes free