Gemeente Ommen maakt een Gemeentelijke OmgevingsPlan

Afdrukken
woensdag 11 april 2012

De brede school gedachte in notavorm


De gemeente Ommen maakt samen met bewoners één gemeentelijke omgevingsvisie, waar alle sectorale plannen ondervallen. Weg met de rigide regeltjes, ruimte voor initiatief, maar wel met heldere kaders.

Wethouder Ilona Lagas vergelijkt haar gemeente graag met het dorp van Asterix en Obelix. Alleen híer in het kleine Ommen wordt al gewerkt aan een gemeentelijke omgevingsvisie. Maar anders dan het Gallische nederzetting wordt Ommen niet omringd door vijandige Romeinen, maar juist in de armen gesloten door rijk en provincie. Het begon allemaal met een ingewikkeld bestemmingsplan. Lagas: ‘Ommen is een gemeente van 18.192 hectare groot, met 17.500 inwoners. Ongeveer een hectare per inwoner. We hebben hier heide, water, bos, natuur, agrarische gebieden. Heel veel Natura 2000-gebied. We hebben 24 dorpen en buurtschappen, we hebben beschermde dorpsgezichten, we hebben landgoederen. Ga zo maar door. Enorm divers. Een bestemmingsplan buitengebied is hier een enorme kluwen. Voor 2006 waren we er al mee begonnen en in 2010 is het eindelijk vastgesteld. Toen konden we eigenlijk weer opnieuw beginnen.’

Dispensatie
Tegen die tijd meldde de provincie dat de gemeente een structuurvisie voor de leefomgeving moest maken, deadline juni 2011. ‘Zo’n structuurvisie is een soort grove plattegrond. Weer een hoop werk’, kijkt Ilona Lagas terug. Ze was wel heel enthousiast over de provinciale omgevingsvisie die Overijssel had gemaakt. ‘Geen streekplan, maar een visie waar in grote lijnen wordt neergezet wat in provinciaal verband van belang is. Met Huib Noltes, toenmalig hoofd RO, heb ik zitten brainstormen; met de benen op tafel, zoals dat heet. Toen kwamen we op het idee om in plaats van een structuurvisie een gemeentelijke omgevingsvisie te maken. De provincie reageerde positief en zo hebben we dispensatie gekregen. In 2013 moet het Gemeentelijk OmgevingsPlan (GOP) klaar zijn.’

Een paar maanden later las Lagas een interview met minister Melanie Schultz in Cobouw waarin zij zich uitsprak over het nieuwe omgevingsrecht. ‘Fantastisch, het gedachtegoed van de minister kwam overeen met waar wij in Ommen mee bezig waren.’ Een Haagse delegatie kwam naar Ommen, waar Ilona Lagas haar ideeën presenteerde. ‘Terwijl ik praatte, zag ik die ambtenaren wat glazig kijken. Ik dacht dit wordt helemaal niks. Maar toen was het stil en klonk het: “dit is geweldig”. Ze hadden voor de hervorming van het omgevingsrecht een soort virtuele gemeente willen creëren, maar nu kon onze gemeente model staan.’

Ambities
Inmiddels zijn de eerste stappen gezet. Ommen heeft een ‘agenda’ gemaakt, die de opmaat vormt voor het nieuwe gemeentelijke omgevingsplan. Daarin staan de ambities op het gebied van negen thema’s: wonen, onderwijs, gezondheidszorg, bedrijvigheid, landbouw, recreatie enzovoort.’ Belangrijk voordeel was dat er al een gemeentelijke toekomstvisie voor 2020 lag: het Ommer Motief, gemaakt in nauwe samenspraak met bewoners en organisaties.

Participatie is sowieso een belangrijk onderdeel van de aanpak. Op vijf thema-avonden zijn burgers en betrokken organisaties uitgenodigd over de negen thema’s te praten. Nu de agenda met ambities is opgesteld, gaat de gemeente opnieuw naar de inwoners. Lagas: ‘We gaan vragen: Hoe wilt u uw omgeving in richten? Hoe houden we de kernen leefbaar? Hoe zorg je voor een goede afstemming tussen verschillende gebiedsfuncties? Uiteindelijk moet dat samen met de input van het college en van de provincie worden afgestemd in een groot geïntegreerd GOP.’

Combineren
De nieuwe omgevingsvisie wordt niet weer een nieuw plan. Het idee is om alle sectorale plannen onder het GOP te hangen. Door alle sectorale plannen eronder te hangen, ontstaan verbindingen die voorheen nooit werden gelegd. Lagas: ‘RO en zorg bijvoorbeeld werden nooit geïntegreerd. Dan ontstaan er tegenstellingen en worden kansen genegeerd. Een voorbeeld: iemand komt met het plan om een aantal appartementen voor bejaarden te bouwen, met daarbij de mogelijkheid van zorg. In de nota Wonen en zorg staat dat we streven naar het realiseren van een woonservicecentrum in de grotere kernen. Zo’n initiatief past dus heel goed bij onze ambities. Maar als je het puur vanuit RO bekijkt, dan zie je dat niet. Als je geen omgevingsplan hebt waarin zorg en wonen is geïntegreerd, kijk je alleen naar het woongedeelte. Het worden dan gescheiden trajecten. Het is een beetje de brede-school-gedachte in notavorm: als je dan toch gaat bouwen, kijk dan wat je kunt combineren. Het GOP is een uit de hand gelopen brede school-gedachte’, zegt ze lachend

Kaders
Er hoort ook een andere houding van de overheid, benadrukt Lagas. Zij vertelt het verhaal van twee broers die naast elkaar bedrijven die steeds minder naast elkaar passen: de een heeft een melkveebedrijf en de ander doet iets met grondverzet. De grondverzet-broer kan grond kopen aan de overkant. Hij wil daar ook een huis bouwen, maar de afdeling RO keurt de plannen af, omdat het bedrijf zo niet aan de weg ligt en het bedrijf dichter dan 500 meter van bestaande bebouwing komt te liggen. ‘Dan denk ik: dat kan niet. Het is een goed plan, de buren vinden het goed. We zullen intern dus een omslag moeten maken van “nee, mits” naar “ja, tenzij”. We willen andere eisen stellen om de kwaliteit van de ruimte te houden. Het moet veel meer maatwerk worden. Ik vind het Duitse systeem mooi. Als je een bouwplan hebt, moet je eerst bij je buren een handtekening halen.’

De rol van de gemeente wordt meer die van een regisseur, verwacht Ilona Lagas. ‘Wij willen vooral samen met bewoners de kaders maken. We willen af van de regeltjes die je niet kunt uitleggen. We willen naar een situatie waarin duidelijk is wat de richtlijnen zijn. We zeggen: we staan open voor ideeën en kom maar op.’

Karin Broer


© ROM B.V.

ROmagazine - Gemeente Ommen maakt een Gemeentelijke OmgevingsPlan. http://www.romagazine.nl
Template Joomla 1.7 by Wordpress themes free